Quy định hiện hành cho phép người tham gia bảo hiểm xã hội được đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu trong một số trường hợp nhất định. Điểm đáng chú ý là thời gian được đóng bù không giống nhau giữa người tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.
BHXH bắt buộc được đóng bù tối đa 6 tháng
Theo khoản 7 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và khoản 2 Điều 12 Thông tư 12/2025/TT-BNV được nguồn dẫn lại, người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc có thể được đóng một lần cho số tháng còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Tuy nhiên, thời gian được đóng bù không quá 6 tháng.
Cụ thể, trường hợp người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu theo các trường hợp được quy định tại Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 nhưng thời gian đóng BHXH bắt buộc mới từ đủ 14 năm 6 tháng đến dưới 15 năm, tức còn thiếu không quá 6 tháng, thì được đóng bù một lần cho số tháng còn thiếu.
Ngoài ra, người đã đủ tuổi nghỉ hưu theo Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 nhưng thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 19 năm 6 tháng đến dưới 20 năm cũng được đóng một lần cho phần thời gian còn thiếu, với giới hạn tối đa 6 tháng.
Như vậy, với BHXH bắt buộc, không phải cứ thiếu nhiều năm đóng BHXH là có thể đóng bù toàn bộ để nhận lương hưu. Cơ chế đóng bù chỉ áp dụng khi số tháng còn thiếu nằm trong giới hạn luật định.
BHXH tự nguyện có thể đóng bù tối đa 5 năm
So với BHXH bắt buộc, người tham gia BHXH tự nguyện có phạm vi đóng bù rộng hơn đáng kể.
Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 159/2025/NĐ-CP, người tham gia BHXH tự nguyện đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm, tương đương 60 tháng, được đóng một lần cho phần thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Có thể hiểu, nếu người đã đến tuổi nghỉ hưu và còn thiếu 1 năm, 2 năm, 3 năm hoặc tối đa 5 năm đóng BHXH thì có thể lựa chọn đóng một lần cho đủ thời gian theo quy định, thay vì tiếp tục đóng từng tháng trong nhiều năm.
Đây là điểm đặc biệt đáng chú ý đối với những người có thời gian tham gia BHXH chưa đủ nhưng đã đến tuổi nghỉ hưu và muốn sớm hoàn thiện điều kiện hưởng lương hưu.
Mức đóng bù BHXH được tính thế nào?
Đối với BHXH bắt buộc, mức đóng một lần cho thời gian còn thiếu được tính bằng tổng mức đóng của người lao động và người sử dụng lao động vào quỹ hưu trí và tử tuất trong tháng liền kề trước khi người lao động nghỉ việc, nhân với số tháng còn thiếu.
Ví dụ, nếu một người chỉ còn thiếu vài tháng để đủ thời gian tham gia BHXH theo điều kiện luật định thì số tiền phải đóng bù sẽ căn cứ vào mức đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất của tháng liền kề trước khi nghỉ việc, sau đó nhân với số tháng thiếu.
Với người tham gia BHXH tự nguyện, cách tính phức tạp hơn.
Theo Nghị định 159/2025/NĐ-CP được nguồn dẫn lại, mức đóng một lần cho thời gian còn thiếu được xác định bằng tổng mức đóng của các tháng còn thiếu và áp dụng lãi gộp theo lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân tháng của năm trước liền kề với năm đóng, do Bảo hiểm xã hội Việt Nam công bố.
Các yếu tố được sử dụng để xác định mức đóng gồm mức thu nhập do người tham gia BHXH tự nguyện lựa chọn làm căn cứ đóng, lãi suất đầu tư quỹ BHXH và số tháng đóng còn thiếu.
Số tháng thiếu được tính trong khoảng từ 1 đến 60 tháng.
