Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 2695/QĐ-BTC về việc công bố các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung áp dụng trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ. Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày ban hành.
Theo đó, có 4 nhóm thủ tục được sửa đổi, bổ sung, liên quan đến BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
4 thủ tục BHXH, BHYT được sửa đổi
Theo Quyết định 2695/QĐ-BTC, các thủ tục được sửa đổi, bổ sung gồm:
Thứ nhất, đăng ký, điều chỉnh đóng BHXH bắt buộc, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; cấp sổ BHXH và thẻ BHYT.
Đây là nhóm thủ tục có phạm vi áp dụng rộng, liên quan trực tiếp đến người lao động và người sử dụng lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm bắt buộc.
Thứ hai, đăng ký, đăng ký lại hoặc điều chỉnh đóng BHXH tự nguyện; bảo hiểm tai nạn lao động theo hình thức tự nguyện; cấp sổ BHXH.
Nhóm thủ tục này chủ yếu liên quan đến người tham gia các loại hình bảo hiểm theo hình thức tự nguyện.
Thứ ba, đăng ký đóng và cấp thẻ BHYT đối với người chỉ tham gia bảo hiểm y tế.
Đây là thủ tục dành cho những trường hợp tham gia BHYT nhưng không đồng thời thuộc nhóm tham gia BHXH bắt buộc.
Thứ tư, cấp lại, đổi hoặc điều chỉnh thông tin trên sổ BHXH, thẻ BHYT.
Thủ tục này được áp dụng khi người dân có nhu cầu cấp lại, đổi hoặc cập nhật, điều chỉnh thông tin liên quan đến sổ BHXH và thẻ BHYT.
Những ai thuộc diện thực hiện thủ tục đóng BHXH bắt buộc?
Quyết định mới đồng thời cập nhật phạm vi đối tượng liên quan đến thủ tục đăng ký và điều chỉnh đóng BHXH bắt buộc.
Trong đó, người lao động là công dân Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc gồm người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng xác định thời hạn từ đủ một tháng trở lên. Quy định cũng bao gồm trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng nội dung thể hiện có việc làm được trả công, tiền lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.
Cán bộ, công chức, viên chức; công nhân, viên chức quốc phòng; công nhân công an và người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu cũng nằm trong nhóm này.
Ngoài ra còn có người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.
Người làm việc không trọn thời gian cũng có thể thuộc diện đóng BHXH bắt buộc
Một nhóm đáng chú ý là người làm việc theo hợp đồng lao động không trọn thời gian.
Theo nội dung thủ tục được công bố, người lao động làm việc không trọn thời gian nếu có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất thì thuộc nhóm tham gia BHXH bắt buộc.
Quy định này phù hợp với việc mở rộng diện bao phủ BHXH theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tránh tình trạng chỉ vì làm việc bán thời gian mà người lao động đương nhiên nằm ngoài hệ thống BHXH bắt buộc.
Chủ hộ kinh doanh thuộc nhóm cần đặc biệt lưu ý
Danh sách đối tượng được cập nhật trong thủ tục cũng có chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai.
Đây là nhóm đối tượng đáng chú ý bởi trước đây nhiều chủ hộ kinh doanh chủ yếu tham gia BHXH tự nguyện.
Bên cạnh đó, một số người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, thành viên hội đồng quản trị, tổng giám đốc, giám đốc, thành viên ban kiểm soát và các chức danh quản lý được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã cũng thuộc diện được cập nhật trong thủ tục.
Đáng chú ý, phạm vi này bao gồm cả một số trường hợp không hưởng tiền lương theo quy định hiện hành.
Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam cũng thuộc phạm vi áp dụng
Đối với người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam, thủ tục mới xác định nhóm thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc là người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Việc cập nhật rõ đối tượng giúp doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài thuận lợi hơn trong việc xác định trách nhiệm đăng ký và đóng BHXH.
Người sử dụng lao động nào phải thực hiện thủ tục?
Đối tượng người sử dụng lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc khá rộng.
Danh sách bao gồm cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập; doanh nghiệp; hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; hộ kinh doanh; tổ hợp tác; các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp; tổ chức nước ngoài và tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam cùng các cá nhân có thuê, sử dụng lao động theo hợp đồng.
Một số người sử dụng lao động gặp khó khăn cũng có thể thực hiện thủ tục liên quan đến tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất nếu thuộc trường hợp pháp luật quy định.
Các trường hợp có thể liên quan gồm doanh nghiệp gặp khó khăn do thay đổi cơ cấu, công nghệ, khủng hoảng hoặc suy thoái kinh tế; thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, mất mùa hoặc phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh dẫn đến mất khả năng đóng BHXH.
BHXH tự nguyện và BHYT cũng được điều chỉnh thủ tục
Không chỉ BHXH bắt buộc, Quyết định 2695/QĐ-BTC còn sửa đổi thủ tục đăng ký, đăng ký lại và điều chỉnh đóng BHXH tự nguyện.
Đồng thời, thủ tục liên quan đến bảo hiểm tai nạn lao động theo hình thức tự nguyện và cấp sổ BHXH cũng nằm trong nhóm được sửa đổi.
Đối với người chỉ tham gia BHYT, thủ tục đăng ký đóng và cấp thẻ BHYT cũng được cập nhật.
Ngoài ra, người dân có nhu cầu cấp lại, đổi hoặc điều chỉnh thông tin trên sổ BHXH, thẻ BHYT cần thực hiện theo thủ tục mới được công bố.
