Theo Nghị định 207/2026/NĐ-CP và Luật Xây dựng 2025, người dân cần nắm rõ các quy định về thiết kế, giám sát thi công và điều kiện khởi công để tránh vi phạm pháp luật.
Một trong những tiêu chí xuyên suốt của Nghị định 207/2026/NĐ-CP là nguyên tắc bảo đảm an toàn tuyệt đối cho con người, tài sản, các công trình lân cận và môi trường xung quanh. Bất kỳ công trình nhà ở riêng lẻ nào cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.
Khi nào chủ nhà được quyền tự thiết kế công trình?
Một điểm đáng chú ý trong quy định mới là sự phân cấp rõ ràng về năng lực thiết kế dựa trên quy mô công trình. Không phải lúc nào người dân cũng phải thuê đơn vị thiết kế chuyên nghiệp.
Chủ nhà được tự tổ chức thiết kế: Nếu công trình đáp ứng đồng thời các tiêu chí: Dưới 3 tầng (không có tầng hầm), tổng diện tích sàn xây dựng nhỏ hơn 250 m2 và chiều cao dưới 12 m.
Bắt buộc thuê tổ chức/cá nhân có chuyên môn: Đối với nhà ở dưới 7 tầng hoặc có 1 tầng hầm (không thuộc trường hợp tự thiết kế nêu trên).
Siết chặt với công trình lớn: Đối với nhà từ 7 tầng trở lên hoặc có từ 2 tầng hầm trở lên, hồ sơ thiết kế không chỉ yêu cầu chuyên môn cao mà còn phải tuân thủ khắt khe các quy định, tiêu chuẩn về Phòng cháy chữa cháy (PCCC).
Đáng chú ý, nếu chủ nhà muốn chuyển đổi công năng sử dụng một phần hoặc toàn bộ ngôi nhà (kèm theo sửa chữa, cải tạo), việc thiết kế và thi công phải được điều chỉnh để phù hợp với quy chuẩn của công năng mới.
Trách nhiệm của chủ nhà trong quá trình thi công
Nghị định 207/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu nhà ở khi bước vào giai đoạn thi công:
Lắp đặt biển báo công trình: Bắt buộc phải có biển báo ngay tại cổng ra vào công trường, ở vị trí dễ quan sát. Biển báo phải cung cấp đầy đủ thông tin về tên, địa chỉ liên hệ và số điện thoại của chủ nhà.
Bảo đảm an toàn và giám sát: Chủ nhà phải có phương án tổ chức thi công, giám sát và bảo đảm an toàn cho người lao động, tài sản cũng như công trình lân cận. Pháp luật khuyến khích việc lập và lưu giữ hồ sơ công trình bài bản.
Với công trình lớn (từ 7 tầng hoặc từ 2 tầng hầm trở lên): Chủ nhà bắt buộc phải tổ chức thi công và giám sát thi công theo đúng các yêu cầu chuyên môn nghiêm ngặt được quy định tại Nghị định.
Việc giám sát thi công không chỉ là quan sát tiến độ mà phải đi sâu vào kiểm tra chất lượng vật liệu, cấu kiện trước khi sử dụng; kiểm tra độ an toàn của hệ thống giàn giáo, máy móc phục vụ thi công; cũng như bảo đảm các biện pháp an toàn lao động, PCCC và bảo vệ môi trường.
Điều kiện bắt buộc trước khi khởi công
Để được phép "động thổ", chủ sở hữu cần đáp ứng các điều kiện pháp lý theo khoản 3 Điều 48 Luật Xây dựng 2025. Cụ thể, công trình phải được xây dựng trên mảnh đất có mục đích sử dụng là đất ở hợp pháp theo quy định của pháp luật Đất đai hiện hành. Đồng thời, công trình phải có Giấy phép xây dựng theo quy định, trừ những trường hợp thuộc diện được miễn giấy phép.
Những quy định mới trên không chỉ giúp siết chặt quản lý nhà nước về trật tự xây dựng mà còn bảo vệ quyền lợi, sự an toàn của chính các hộ gia đình cũng như cộng đồng xung quanh.
Người dân có ý định xây dựng nhà cửa trong thời gian tới cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ để quá trình kiến thiết tổ ấm được diễn ra suôn sẻ, đúng luật.
