Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản có thể được nhận trợ cấp một lần khi sinh con, nhận con do nhờ mang thai hộ hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi.
Bên cạnh đó, lao động nữ sau khi hết thời gian nghỉ thai sản mà sức khỏe chưa phục hồi còn có thể được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe theo quy định. Tuy nhiên, chế độ này không áp dụng nếu lao động nữ trở lại làm việc trước khi hết thời gian nghỉ thai sản.
Ai được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con?
Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định lao động nữ sinh con được hưởng trợ cấp một lần nếu đáp ứng điều kiện về thời gian đóng BHXH theo Điều 50 của Luật.
Cụ thể, lao động nữ thuộc một trong các trường hợp sau: Đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi sinh con; Đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên và khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám, chữa bệnh, đồng thời có thời gian đóng BHXH từ đủ 3 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi sinh; Trường hợp phải nghỉ việc để điều trị vô sinh trước khi mang thai, phải có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong 24 tháng liền kề trước khi sinh con.
Đáng chú ý, trường hợp lao động nữ sinh con không đáp ứng điều kiện hưởng trợ cấp một lần nhưng người chồng đủ điều kiện đóng BHXH theo quy định, người chồng có thể được hưởng khoản trợ cấp này.
Mang thai hộ, nhờ mang thai hộ cũng có thể được hưởng
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cũng mở rộng quy định đối với trường hợp mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.
Theo đó, lao động nữ mang thai hộ đáp ứng điều kiện về thời gian đóng BHXH được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con.
Nếu người mang thai hộ không tham gia BHXH bắt buộc hoặc không đủ điều kiện, người mẹ nhờ mang thai hộ có thể được hưởng nếu đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng tính đến thời điểm nhận con.
Trong một số trường hợp tiếp theo, người chồng của người mẹ nhờ mang thai hộ hoặc người chồng của người mang thai hộ cũng có thể được hưởng nếu đáp ứng điều kiện đóng BHXH theo Luật.
Ngoài ra, người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi và đáp ứng điều kiện đóng BHXH cũng thuộc nhóm được xem xét hưởng trợ cấp một lần.
Trợ cấp một lần tăng lên 5,06 triệu đồng mỗi con
Khoản 4 Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định mức trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng lao động nữ sinh con, nhận con do nhờ mang thai hộ hoặc nhận nuôi con nuôi.
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, trong thời gian chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.
Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở được điều chỉnh từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP.
Do đó, mức trợ cấp một lần khi sinh con được tính như sau: 2,53 triệu đồng x 2 = 5,06 triệu đồng/con.
So với mức 4,68 triệu đồng trước ngày 1/7/2026, khoản trợ cấp này tăng 380.000 đồng cho mỗi con.
Ví dụ, lao động nữ sinh đôi và đủ điều kiện hưởng trợ cấp một lần có thể nhận tổng cộng 10,12 triệu đồng cho hai con.
Tiền dưỡng sức sau sinh được tính thế nào?
Theo Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, trong thời gian 30 ngày kể từ ngày hết thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản, nếu sức khỏe chưa phục hồi, lao động nữ có thể được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe.
Số ngày nghỉ tối đa gồm: 10 ngày nếu sinh một lần từ hai con trở lên; 7 ngày nếu sinh con phải phẫu thuật; 5 ngày đối với các trường hợp khác.
Mức hưởng mỗi ngày bằng 30% mức tham chiếu.
Với mức tham chiếu 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7/2026, tiền dưỡng sức tương ứng là: 2,53 triệu đồng x 30% = 759.000 đồng/ngày.
Như vậy, tùy số ngày được nghỉ, lao động nữ có thể được hưởng tối đa: 3,795 triệu đồng nếu nghỉ 5 ngày; 5,313 triệu đồng nếu nghỉ 7 ngày; 7,59 triệu đồng nếu nghỉ 10 ngày.
Luật cũng quy định rõ chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản không áp dụng với lao động nữ trở lại làm việc trước khi hết thời gian nghỉ thai sản khi sinh con.
