Mắc ca là loại cây có nguồn gốc từ Australia, được trồng tại nhiều quốc gia nhờ giá trị kinh tế và nhu cầu tiêu thụ ngày càng đa dạng. Phần nhân bên trong hạt có màu trắng ngà, vị béo ngậy, giòn bùi và hương thơm dịu nhẹ, vì vậy thường được ví là “hoàng hậu của các loại hạt”.
Khác với nhiều loại hạt quen thuộc, mắc ca có lớp vỏ cứng, dày và rất khó tách bằng tay. Quả khi còn non có vỏ ngoài màu xanh, hình tròn hoặc hơi bầu dục. Khi chín, lớp vỏ xanh chuyển dần sang màu nâu, khô và nứt ra, để lộ phần hạt có lớp vỏ cứng màu nâu sẫm.
Sau khi tách bỏ lớp vỏ cứng, phần nhân bên trong có màu trắng kem, bề mặt nhẵn và hương vị béo bùi đặc trưng. Đây cũng là phần có giá trị sử dụng cao nhất của quả mắc ca.
Việt Nam trồng mắc ca tại nhiều địa phương, thu hoạch qua nhiều năm
Tại Việt Nam, cây mắc ca đã được đưa vào trồng thử nghiệm từ nhiều năm trước, sau đó phát triển tại một số tỉnh Tây Nguyên như Lâm Đồng, Đắk Lắk và các địa phương miền núi phía Bắc.
Loại cây này thích hợp với những vùng có khí hậu tương đối mát mẻ, lượng mưa phù hợp, đất sâu và thoát nước tốt. Đất đỏ bazan tại Tây Nguyên là một trong những điều kiện thuận lợi để phát triển cây mắc ca.
Khác với các loại cây ngắn ngày, mắc ca là cây thân gỗ lâu năm. Khi bước vào thời kỳ cho quả, cây có thể tiếp tục được chăm sóc và thu hoạch trong nhiều năm. Tuy nhiên, năng suất thực tế phụ thuộc vào giống, tuổi cây, điều kiện thời tiết và kỹ thuật canh tác.
Mùa thu hoạch mắc ca tại Việt Nam thường tập trung từ khoảng tháng 9 đến tháng 12, dù thời điểm cụ thể có thể khác nhau giữa các địa phương.
Khi quả chín, người trồng thường thu gom những quả rụng tự nhiên dưới gốc. Sau đó, quả được loại bỏ lớp vỏ xanh bên ngoài, làm sạch và đưa vào công đoạn hong hoặc sấy khô.
Đây là bước quan trọng bởi hạt mắc ca có độ ẩm cao dễ bị ảnh hưởng chất lượng trong quá trình bảo quản. Nếu không được làm khô đúng cách, hạt có thể bị nấm mốc, giảm hương vị và giá trị thương phẩm.
Sau khi đạt độ ẩm phù hợp, mắc ca tiếp tục được phân loại theo kích thước, chất lượng nhân và quy cách đóng gói trước khi đưa ra thị trường.
Giá bán có thể vượt 1 triệu đồng/kg
Trên thị trường, mắc ca được bán dưới nhiều hình thức như hạt nguyên vỏ, hạt đã nứt vỏ, nhân tách vỏ hoặc sản phẩm rang, sấy và chế biến sẵn.
Mắc ca trồng tại Việt Nam sau khi sấy khô thường có giá khoảng 180.000–300.000 đồng/kg, tùy kích cỡ, chất lượng và hình thức đóng gói.
Trong khi đó, một số dòng mắc ca nhập khẩu từ Australia hoặc Mỹ có giá khoảng 1–1,3 triệu đồng/kg. Sự chênh lệch này còn phụ thuộc vào việc sản phẩm còn nguyên vỏ hay đã tách lấy nhân, cũng như tiêu chuẩn chất lượng và thương hiệu.
Không chỉ được sử dụng như món ăn vặt, mắc ca còn là nguyên liệu trong nhiều món ăn và đồ uống. Nhân hạt có thể rang muối, rang bơ hoặc kết hợp với mật ong để tăng hương vị. Ngoài ra, mắc ca còn được dùng làm sữa hạt, bánh quy, bánh ngọt, granola và các món salad.
Dầu mắc ca cũng được sản xuất từ phần nhân hạt để sử dụng trong chế biến thực phẩm. Nhờ hàm lượng chất béo thực vật cao, mắc ca được nhiều người lựa chọn để bổ sung vào chế độ ăn uống, dù vẫn cần sử dụng với lượng phù hợp vì đây là thực phẩm giàu năng lượng.
Từ một loại cây có nguồn gốc nước ngoài, mắc ca hiện đã trở thành sản phẩm nông nghiệp có giá trị tại nhiều vùng trồng ở Việt Nam. Việc phát triển cây mắc ca không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp mà còn mở thêm cơ hội kinh tế cho người dân tại những khu vực có điều kiện canh tác phù hợp.
