Loài cá nhỏ như sợi bún, mỗi năm chỉ có một mùa
Vùng lòng hồ Hòa Bình trên sông Đà từ lâu được biết đến với nhiều loại thủy sản nước ngọt. Bên cạnh những loài cá lớn quen thuộc, nơi đây còn có một đặc sản nhỏ bé nhưng mang hình dáng rất khác lạ, đó là cá mờm.
Cá mờm còn được gọi là cá ngần. Điểm nổi bật nhất của loài cá này là thân hình nhỏ, dài, màu trắng ngần, gần như trong suốt. Cá không có lớp vảy rõ rệt và hệ xương cứng như nhiều loại cá nước ngọt khác.
Nhìn từ xa, những con cá mờm nằm cạnh nhau trông giống một nắm sợi bún trắng. Phần ruột bên trong mảnh như sợi chỉ, có thể nhìn thấy qua lớp thân mỏng.
Kích thước của cá khá khiêm tốn. Những con lớn thường chỉ dài tương đương ngón tay út, còn cá nhỏ có thân mảnh hơn nhiều. Tuy nhỏ bé, cá mờm lại được đánh giá cao nhờ phần thịt mềm, thơm và có vị ngọt nhẹ. Khi chế biến, người nội trợ không cần sử dụng quá nhiều gia vị mà vẫn có thể giữ được hương vị đặc trưng của cá.
Một điều khiến loại cá này được chú ý là tính mùa vụ. Cá mờm thường xuất hiện nhiều vào khoảng tháng 4 đến tháng 5 hằng năm, khi ngư dân vùng lòng hồ bước vào thời điểm khai thác chính.
Cá sống thành đàn trong môi trường nước ngọt. Khi gặp thời điểm thuận lợi, các thuyền đánh bắt có thể thu được hàng chục kilogram cá trong một ngày. Tuy nhiên, sản lượng không ổn định mà phụ thuộc vào thời tiết, nguồn cá và điều kiện khai thác.
Trước đây, cá mờm chưa được nhiều người ngoài địa phương biết đến. Theo thông tin được ghi nhận, có thời điểm loại cá này xuất hiện tại lòng hồ nhưng chưa được chú ý khai thác để bán rộng rãi. Sau khi nhận thấy cá có hương vị thơm ngon, dễ chế biến, người dân bắt đầu đánh bắt để phục vụ bữa ăn và cung cấp ra thị trường.
Dần dần, cá mờm trở thành đặc sản theo mùa của vùng sông Đà, được thương lái thu mua đưa đến các chợ và cửa hàng thực phẩm ở nhiều địa phương.
Từ cá dân dã thành đặc sản giá 200.000 đồng/kg, làm chả hay nấu canh đều hấp dẫn
Điểm khiến cá mờm được yêu thích không chỉ nằm ở vẻ ngoài độc đáo mà còn ở khả năng chế biến thành nhiều món ăn.
Trong đó, canh chua cá mờm là lựa chọn quen thuộc vào những ngày thời tiết nóng bức. Cá sau khi được làm sạch có thể nấu cùng cà chua, dứa và các loại rau gia vị. Vị chua dịu của nước canh hòa quyện với vị ngọt tự nhiên từ cá, tạo nên món ăn thanh nhẹ, dễ thưởng thức.
Một món khác được nhiều người yêu thích là chả cá mờm. Để chế biến, cá được trộn cùng trứng, thịt băm, hành lá, tiêu và gia vị vừa ăn. Hỗn hợp sau đó được chia thành từng phần nhỏ rồi rán vàng.
Khi chín, miếng chả có lớp ngoài hơi giòn, bên trong mềm và giữ được độ ngọt của thịt cá. Món này có thể ăn cùng cơm nóng, bún hoặc chấm nước mắm chua ngọt. Ngoài làm chả, cá mờm còn có thể chiên giòn, xào hoặc kho đậm vị.
Với món cá chiên, nên để cá ráo nước trước khi cho vào chảo dầu nóng. Cách này giúp hạn chế dầu bắn và giúp thành phẩm có độ giòn ngon hơn.
Còn khi kho, người nội trợ có thể kết hợp cá với nước mắm, hành, tiêu và một chút đường để tạo vị mặn ngọt hài hòa.
Hiện nay, cá mờm tươi được bán với giá khoảng 90.000–200.000 đồng/kg, tùy kích thước, chất lượng và thời điểm mua. Những con cá lớn thường được đánh giá cao hơn do phần thịt có độ dai nhẹ, phù hợp với nhiều cách chế biến.
Do thân cá nhỏ và mềm, cá mờm cần được bảo quản cẩn thận sau khi đánh bắt. Người mua nên lựa chọn cá có thân trắng trong, mắt còn nguyên và không xuất hiện mùi bất thường. Nếu cá chuyển sang màu vàng, có mùi lạ hoặc dấu hiệu hư hỏng, không nên sử dụng.
Từ một loại thủy sản ít được chú ý, cá mờm sông Đà ngày nay đã trở thành đặc sản được nhiều người biết đến. Hình dáng trắng trong như sợi bún, hương vị ngọt tự nhiên cùng mùa khai thác ngắn là những yếu tố tạo nên nét riêng của loài cá này.
