Chính phủ đã ban hành Nghị định 373/2026/NĐ-CP về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp. Nghị định được ban hành và có hiệu lực từ ngày 30/9/2026.
Một nội dung đáng chú ý liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người lao động là chính sách giải quyết đối với những trường hợp dôi dư sau khi đơn vị chuyển đổi.
Lao động hợp đồng không xác định thời hạn được hưởng chính sách tinh giản trong trường hợp nào?
Theo khoản 1 Điều 39 Nghị định 373/2026/NĐ-CP, chính sách tinh giản biên chế được áp dụng đối với viên chức quản lý, viên chức chuyên môn nghiệp vụ và người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Cụ thể, những người này phải đang làm việc tại thời điểm xác định giá trị đơn vị và trong phương án sử dụng lao động không được bố trí việc làm tại công ty cổ phần sau khi chuyển đổi.
Khi đó, người lao động thuộc diện này được hưởng chính sách về tinh giản biên chế theo quy định của Chính phủ.
Điểm đáng chú ý là người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn được xếp cùng nhóm với viên chức quản lý và viên chức chuyên môn nghiệp vụ khi xác định chính sách đối với lao động dôi dư.
Hợp đồng xác định thời hạn được giải quyết thế nào?
Nghị định mới có sự phân biệt giữa người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn và người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn.
Theo khoản 2 Điều 39, người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, nếu đang làm việc tại thời điểm xác định giá trị đơn vị nhưng không được bố trí việc làm trong phương án sử dụng lao động, sẽ được giải quyết chính sách theo hợp đồng lao động.
Như vậy, không phải mọi lao động hợp đồng dôi dư sau chuyển đổi đều áp dụng cùng một chính sách.
Người có hợp đồng không xác định thời hạn thuộc diện quy định tại khoản 1 Điều 39 có thể được hưởng chính sách tinh giản biên chế; trong khi người làm việc theo hợp đồng xác định thời hạn được xử lý quyền lợi theo hợp đồng lao động.
Điểm mới so với quy định trước
Quy định trước đây tại Nghị định 150/2020/NĐ-CP chia chính sách thành hai nhóm chính.
Viên chức và viên chức quản lý không được bố trí việc làm được hưởng chính sách tinh giản biên chế. Trong khi đó, người làm việc theo hợp đồng lao động được hưởng chính sách dành cho lao động dôi dư khi sắp xếp lại công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu.
Nghị định 373/2026/NĐ-CP đã thay đổi cách phân loại này bằng việc tách người lao động theo loại hợp đồng.
Theo đó, người làm việc theo hợp đồng không xác định thời hạn được đưa vào cùng nhóm hưởng chính sách tinh giản biên chế với viên chức nếu không được bố trí việc làm và đáp ứng điều kiện tại Điều 39.
Việc áp dụng chính sách đối với lao động dôi dư không có nghĩa đơn vị chuyển đổi được tùy ý cho người lao động nghỉ việc.
Theo khoản 3 Điều 10 Nghị định 373/2026/NĐ-CP, đơn vị chuyển đổi phải sắp xếp, sử dụng tối đa người quản lý và người lao động hiện có tại thời điểm quyết định chuyển đổi.
Sau khi chuyển đổi, công ty cổ phần có trách nhiệm kế thừa toàn bộ trách nhiệm đối với những người lao động được chuyển sang làm việc tại doanh nghiệp.
Như vậy, việc xác định ai thuộc diện lao động dôi dư phải gắn với phương án sử dụng lao động của đơn vị khi chuyển đổi, thay vì mặc nhiên coi người lao động là đối tượng phải nghỉ việc.
Đối với người lao động tiếp tục làm việc tại doanh nghiệp sau chuyển đổi, Nghị định mới tiếp tục bảo đảm các quyền lợi về an sinh.
Khoản 5 Điều 38 quy định người lao động được tiếp tục tham gia và hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cùng các chế độ khác theo quy định.
Đây là điểm quan trọng đối với những lao động được chuyển tiếp từ đơn vị sự nghiệp công lập sang doanh nghiệp, giúp bảo đảm quá trình tham gia bảo hiểm không bị gián đoạn chỉ vì thay đổi mô hình hoạt động.
Người lao động còn được mua cổ phần ưu đãi
Nghị định 373/2026/NĐ-CP cũng tiếp tục chính sách ưu đãi mua cổ phần đối với người lao động.
Theo khoản 1 Điều 38 được LuatVietnam dẫn lại, người lao động thuộc đối tượng áp dụng được mua tối đa 100 cổ phần cho mỗi năm thực tế làm việc trong khu vực Nhà nước, với giá bằng 60% mệnh giá, tương ứng 6.000 đồng/cổ phần.
Chính sách này về cơ bản tiếp nối quy định tại Nghị định 150/2020/NĐ-CP.
Theo khoản 3 Điều 44 Nghị định mới, chính sách đối với lao động dôi dư tại Điều 39 không chỉ gắn với trường hợp chuyển đổi thành công ty cổ phần mà còn được áp dụng đối với mô hình doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ theo trường hợp được Nghị định quy định.
Như vậy, từ ngày 30/9/2026, người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn tại đơn vị thuộc diện chuyển đổi cần đặc biệt lưu ý quyền lợi của mình.
Nếu đang làm việc tại thời điểm xác định giá trị đơn vị nhưng trong phương án sử dụng lao động không được bố trí việc làm tại công ty cổ phần, người lao động có thể thuộc diện hưởng chính sách tinh giản biên chế theo quy định của Chính phủ. Tuy nhiên, mức hưởng cụ thể của chính sách tinh giản không được bài viết nguồn này trình bày chi tiết và sẽ phải xác định theo các quy định về tinh giản biên chế áp dụng cho từng trường hợp.
