Truyện ngắn của Nguyễn Văn Bớt
Mùa hè năm ấy, sân trường đại học ở Cần Thơ rực đỏ sắc phượng. Những cánh hoa mỏng manh chao nghiêng trong gió, rơi xuống lối đi quen thuộc như muốn níu giữ bước chân của những sinh viên sắp rời xa mái trường.
Xuân đứng dưới gốc phượng già, tay cầm quyển lưu bút, ánh mắt hướng về phía giảng đường. Bốn năm đại học trôi qua nhanh như một giấc mơ. Mới ngày nào, cô còn là nữ sinh rụt rè từ quê nhà Chợ Mới, An Giang lên Cần Thơ nhập học. Vậy mà giờ đây, những năm tháng sinh viên đã sắp khép lại, nhường chỗ cho một chặng đường mới với bao dự định và ước mơ.

Đạt bước đến bên Xuân, trên tay cầm một nhành phượng đỏ.
– Xuân nè, tặng em đó!
Xuân mỉm cười đón lấy nhành hoa, tinh nghịch hỏi:
– Anh hái hoa phượng tặng em, vậy còn quyển lưu bút đâu?
Đạt bật cười, đưa quyển lưu bút ra trước mặt cô:
– Anh đã viết một điều bí mật trong này. Nhưng em phải hứa, khi nào anh đồng ý mới được đọc.
– Bí mật gì mà ghê vậy? Chắc là chuyện tình cảm chứ gì?
– Em cứ đoán thử xem!
Cả hai cùng cười. Tiếng cười hòa vào tiếng ve râm ran, khiến buổi chia tay cuối khóa càng thêm lưu luyến.
Đạt quê ở Mộc Hóa, thuộc tỉnh Long An trước đây, còn Xuân sinh ra và lớn lên tại Chợ Mới, An Giang. Cả hai đều xuất thân từ những gia đình không mấy khá giả. Bằng nghị lực và sự chăm chỉ, họ đã vượt qua những khó khăn để bước chân vào giảng đường đại học.
Suốt bốn năm học tập, Đạt và Xuân luôn đạt thành tích nổi bật. Đạt theo ngành Kỹ thuật điện, còn Xuân lựa chọn Công nghệ thông tin. Từ những người bạn cùng chia sẻ niềm say mê học tập, họ dần dành cho nhau tình cảm đặc biệt. Những buổi chiều cùng đến thư viện, những đêm thức khuya ôn bài hay những lần động viên nhau vượt qua khó khăn đã trở thành kỷ niệm đẹp trong quãng đời sinh viên.
Ngày nhận kết quả tốt nghiệp, cả hai đều đạt loại xuất sắc và được nhà trường đánh giá cao, tạo điều kiện tiếp tục con đường học thuật. Cơ hội nhận học bổng du học tại Hàn Quốc mở ra trước mắt họ một chân trời mới.
Xuân háo hức bao nhiêu thì Đạt lại trăn trở bấy nhiêu. Cha anh là thương binh, sức khỏe không ổn định, mẹ đã lớn tuổi. Gia đình vốn không dư dả, nay anh lại chuẩn bị sang một đất nước xa xôi học tập trong nhiều năm. Đạt lo cha mẹ thiếu người chăm sóc, cũng sợ mình không thể đỡ đần gia đình khi cần thiết.
Xuân hiểu nỗi lòng ấy. Một buổi chiều, hai người ngồi bên bờ sông Hậu, lặng nhìn dòng nước trôi.
– Anh Đạt, anh đã cố gắng suốt bao nhiêu năm mới có được cơ hội này. Nếu vì khó khăn trước mắt mà từ bỏ, sau này anh có tiếc không?
Đạt cúi đầu, im lặng một lúc rồi đáp:
– Anh thương gia đình, nhưng cũng không muốn từ bỏ ước mơ. Anh thật sự chưa biết phải lựa chọn thế nào.
Xuân nhẹ nhàng nắm lấy tay anh:
– Em tin anh sẽ làm được. Chúng ta đi học không phải để quên quê hương, mà để có thêm kiến thức, sau này trở về góp sức xây dựng quê nhà. Em sẽ cùng anh vượt qua những khó khăn phía trước.
Những lời động viên của Xuân khiến Đạt thêm vững lòng. Sau nhiều ngày suy nghĩ và bàn bạc với gia đình, anh quyết định cùng cô lên đường sang Hàn Quốc.
Seoul đón họ vào một ngày thu trong trẻo. Những hàng cây ngân hạnh chuyển màu vàng óng, lá rơi phủ kín các con đường. Thành phố hiện đại với những tòa nhà cao tầng, hệ thống tàu điện ngầm đông đúc và nhịp sống hối hả khiến hai người không khỏi ngỡ ngàng.
Nhưng cuộc sống nơi đất khách không chỉ có những điều mới mẻ. Bất đồng ngôn ngữ, khác biệt văn hóa, áp lực học tập và nỗi nhớ quê nhà nhiều lúc khiến Đạt và Xuân cảm thấy cô đơn.
Có những đêm đông, tuyết phủ trắng ngoài cửa sổ, Xuân ngồi lặng bên bàn học, nhìn tấm ảnh chụp sân trường đại học ở Cần Thơ mà lòng nao nao. Những hàng phượng, dãy giảng đường và cả tiếng ve mùa hạ dường như vẫn hiện hữu trong ký ức.
Thấy Xuân trầm ngâm, Đạt đến bên động viên:
– Ráng lên em! Chúng ta đã đi được một chặng đường dài rồi. Chỉ cần kiên trì, nhất định sẽ vượt qua.
Xuân mỉm cười:
– Em không sợ khó khăn. Em chỉ sợ một ngày nào đó, chúng ta quên mất lý do mình đến đây.
– Anh không bao giờ quên. Quê hương vẫn luôn ở trong tim anh.
Thời gian lặng lẽ trôi. Nhờ sự nỗ lực không ngừng, cả hai lần lượt hoàn thành chương trình thạc sĩ rồi tiếp tục nghiên cứu sinh tiến sĩ. Những ngày miệt mài bên tài liệu, những giờ làm việc trong phòng thí nghiệm và những công trình nghiên cứu đã giúp họ trưởng thành, tự tin hơn trên con đường đã chọn.
Một hôm, trong khuôn viên trường đại học, Đạt bất ngờ gặp lại Liễu, người bạn đồng hương từng học chung thời phổ thông.
– Trời ơi! Đạt phải không? Có phải Đạt không vậy?
Đạt ngạc nhiên quay lại:
– Liễu! Sao bạn lại ở đây?
– Mình sống ở Seoul lâu rồi. Không ngờ hôm nay lại gặp được bạn cũ!
Liễu sang Hàn Quốc từ nhiều năm trước. Nhờ sự hỗ trợ của người thân và nỗ lực của bản thân, cô đã gây dựng được một cơ sở kinh doanh khá thành đạt. Gặp lại Đạt, Liễu không giấu được niềm vui. Hai người hỏi thăm nhau về gia đình, bạn bè và những đổi thay nơi quê nhà.
Từ cuộc gặp tình cờ ấy, Liễu thường xuyên liên lạc với Đạt, thỉnh thoảng mời anh đi uống cà phê hoặc tham quan những địa điểm nổi tiếng ở Seoul. Ban đầu, Đạt chỉ nghĩ đó là sự thân tình giữa những người bạn cũ lâu ngày gặp lại. Nhưng càng về sau, anh càng nhận ra sự quan tâm của Liễu không đơn thuần là tình bạn.
Liễu thường nhắc đến những kỷ niệm thời học sinh, những ngày tháng cùng ngồi dưới mái trường và cả những điều chưa kịp nói. Cô hiểu hoàn cảnh gia đình Đạt, cảm phục nghị lực, sự chăm chỉ và tài năng của anh. Tình cảm từng âm thầm cất giữ từ thuở học trò nay lại có dịp trỗi dậy.

Xuân dần nhận ra điều đó. Một buổi tối, khi hai người đi dạo dưới hàng cây ngân hạnh, cô khẽ hỏi:
– Anh Đạt, dạo này anh thường gặp Liễu lắm phải không?
Đạt nhìn cô:
– Ừ, Liễu là bạn cũ, lâu ngày gặp lại nên có trò chuyện đôi chút. Em đừng suy nghĩ nhiều.
– Em không trách anh vì có bạn bè. Nhưng em cảm nhận được Liễu không chỉ xem anh là một người bạn bình thường.
Đạt im lặng giây lát rồi nhẹ nhàng nói:
– Xuân à, em hãy tin anh. Tình cảm anh dành cho em trước sau vẫn vậy. Với anh, Liễu chỉ là một người bạn đồng hương.
Xuân tựa đầu vào vai Đạt. Cô tin vào tình cảm hai người đã vun đắp suốt nhiều năm, dù trong lòng vẫn thoáng một nỗi buồn khó gọi thành tên.
Sau năm năm miệt mài học tập và nghiên cứu tại Hàn Quốc, ngày Đạt và Xuân bảo vệ thành công luận án tiến sĩ cuối cùng cũng đến. Đạt nhận học vị tiến sĩ ngành Hệ thống điện, còn Xuân trở thành tiến sĩ ngành Công nghệ thông tin.
Niềm vui tốt nghiệp chưa kịp lắng xuống thì một cơ hội mới đến với Đạt. Một cơ quan nghiên cứu tại Hàn Quốc ngỏ ý mời anh ở lại làm việc với mức lương hấp dẫn, cùng những điều kiện thuận lợi về nơi ở, môi trường nghiên cứu và cơ hội phát triển sự nghiệp.
Lời mời khiến Đạt không khỏi phân vân. Những năm tháng học tập tại Seoul đã giúp anh hiểu rõ giá trị của một môi trường nghiên cứu hiện đại. Nếu ở lại, anh sẽ có thêm nhiều cơ hội phát huy năng lực chuyên môn. Nhưng trước khi lên đường, anh và Xuân từng cùng nhau nuôi dưỡng ước mơ trở về quê hương, đem những điều đã học đóng góp cho đất nước.
Biết tin Đạt được mời ở lại, Liễu tìm gặp anh tại một quán cà phê nhìn ra sông Hàn.
– Anh Đạt, em nghe nói anh được mời ở lại làm việc phải không?
– Ừ, đây là một cơ hội rất tốt. Anh đang suy nghĩ.
Liễu nhìn anh bằng ánh mắt tha thiết:
– Vậy anh còn chần chừ gì nữa? Ở lại đây, anh sẽ có nhiều cơ hội phát triển sự nghiệp. Với năng lực của anh, em tin anh sẽ thành công. Em cũng có thể giúp anh ổn định cuộc sống, không phải lo lắng nhiều về nhà cửa hay kinh tế.
Đạt im lặng. Liễu ngập ngừng một lúc rồi tiếp lời:
– Anh biết không, em đã thương anh từ lâu. Ngày còn học cuối cấp ba, em từng mong có một ngày được nói với anh điều này. Bây giờ chúng ta đều đã trưởng thành, em không muốn tiếp tục giấu kín tình cảm của mình nữa.
Lời thổ lộ bất ngờ khiến Đạt bối rối. Anh nhìn Liễu, chậm rãi đáp:
– Liễu à, anh rất trân trọng tình cảm của em. Nhưng anh và Xuân đã có một quãng thời gian dài gắn bó. Hai bên gia đình cũng biết và ủng hộ tình cảm của chúng anh từ trước khi sang đây. Anh không thể quên đi tình nghĩa ấy. Hơn nữa, anh và Xuân từng mong muốn sau khi hoàn thành việc học sẽ trở về, đem những kiến thức tích lũy được đóng góp cho quê hương.
Liễu thoáng buồn nhưng vẫn cố thuyết phục:
– Em hiểu. Nhưng anh cũng nên nghĩ cho tương lai của mình. Nếu trở về Việt Nam, anh sẽ phải bắt đầu một chặng đường mới với không ít khó khăn. Còn ở đây, anh đang có những điều kiện thuận lợi để phát triển sự nghiệp. Em chỉ mong anh có một cuộc sống sung túc và hạnh phúc.
Đạt nhìn ra dòng sông. Những ánh đèn hai bên bờ lấp lánh trong đêm. Seoul thật đẹp, hiện đại và đầy sức quyến rũ. Năm năm sống ở đây đã để lại trong anh biết bao kỷ niệm. Anh yêu những ngày miệt mài nghiên cứu, yêu sự tận tình của thầy cô và những người bạn đã đồng hành cùng mình.
Thế nhưng, giữa khung cảnh rực rỡ ấy, trong lòng anh lại hiện lên hình ảnh cánh đồng quê Mộc Hóa, mái nhà thân thuộc và những buổi chiều gió thổi qua hàng tràm. Anh nhớ những ngày thơ ấu nghèo khó, những bữa cơm đạm bạc, nhớ cha mẹ đã tảo tần nuôi anh khôn lớn. Anh cũng nhớ mái trường đại học ở Cần Thơ, nơi chắp cánh cho ước mơ của mình.
Thấy Đạt trầm ngâm, Liễu khẽ hỏi:
– Anh đang nghĩ gì vậy?
– Anh đang nghĩ về quê hương.
– Quê hương thì lúc nào cũng ở đó. Anh có thể làm việc ở đây, rồi giúp đỡ gia đình từ xa mà.
Đạt chậm rãi đáp:
– Anh biết chứ. Nhưng với anh, trở về không chỉ là để được sống gần gia đình. Anh mang ơn quê hương, thầy cô và những người đã giúp đỡ mình trên con đường học tập. Anh muốn đem những điều đã học được trở về truyền đạt cho thế hệ sau, góp một phần nhỏ bé vào sự phát triển của quê nhà.
Liễu cúi mặt. Cô hiểu rằng, bên cạnh tình yêu dành cho Xuân, Đạt còn có một ước nguyện đã theo anh từ những ngày đầu rời quê lên giảng đường. Đó là điều không dễ thay đổi chỉ bằng những lời hứa hẹn về một cuộc sống đủ đầy.
Đêm ấy, trở về căn phòng nhỏ, Đạt không sao ngủ được. Anh đứng bên cửa sổ, nhìn những ánh đèn thành phố trải dài trong màn đêm. Lời mời làm việc vẫn khiến anh suy nghĩ. Một bên là cơ hội phát triển sự nghiệp trong môi trường nghiên cứu hiện đại, một bên là quê hương với gia đình, mái trường và những dự định từng ấp ủ.
Xuân bước đến bên anh:
– Anh chưa ngủ sao?
Đạt quay lại:
– Anh đang suy nghĩ về lời mời ở lại Hàn Quốc.
Xuân nhẹ nhàng hỏi:
– Anh muốn ở lại phải không?
Đạt im lặng. Sự im lặng ấy khiến Xuân chạnh lòng. Cô cố nén xúc động:
– Nếu anh thật sự muốn ở lại, em cũng không trách anh. Ở đây có điều kiện tốt, có tương lai rộng mở. Nhưng em chỉ mong anh đừng quên lời hứa ngày nào chúng ta cùng nhau lên đường.
Đạt nắm tay Xuân:
– Anh chưa bao giờ quên. Nhưng đôi lúc anh cũng dao động trước những cơ hội tốt đẹp ở nơi này.
Xuân nhìn sâu vào mắt anh:
– Em hiểu. Ai cũng có những lựa chọn khó khăn trong cuộc đời. Nhưng anh hãy nhớ xem, ngày trước chúng ta đã mong muốn điều gì khi quyết định đi du học?
Cô ngừng lại, giọng nghẹn ngào:
– Em nhớ Cần Thơ, nhớ giảng đường, nhớ những hàng cây trong sân trường. Em nhớ cả những ngày hai đứa mình còn là sinh viên nghèo, cùng nhau nuôi dưỡng ước mơ. Em muốn trở về, anh à!
Đạt ôm Xuân vào lòng. Anh hiểu những điều cô nói cũng chính là mong muốn từng được hai người nâng niu suốt những năm tháng tuổi trẻ. Dù vậy, anh biết quyết định trở về đồng nghĩa với việc phải từ bỏ một cơ hội nghề nghiệp đáng quý.
Đêm đã khuya. Ngoài cửa sổ, Seoul vẫn sáng đèn. Đạt nhớ lại những ngày đầu đặt chân đến Hàn Quốc, những khó khăn từng khiến cả hai muốn bỏ cuộc, rồi những lần cùng nhau động viên để tiếp tục. Anh nhận ra rằng thành công không chỉ được đo bằng mức lương hay vị trí công việc. Với anh, được trở về sống gần những người thân yêu, tiếp tục nghiên cứu và truyền đạt kiến thức cho sinh viên cũng là một niềm hạnh phúc.
Sáng hôm sau, Đạt tìm gặp Liễu.
– Liễu à, anh đã suy nghĩ rất kỹ. Anh quyết định trở về Việt Nam cùng Xuân.
Liễu lặng người:
– Anh đã quyết định thật rồi sao?
– Ừ. Anh cảm ơn tình cảm và sự quan tâm của em. Cơ hội ở lại đây rất đáng quý, nhưng anh muốn thực hiện dự định mà mình đã ấp ủ từ lâu.
Liễu cố giữ bình tĩnh:
– Em hiểu rồi. Có lẽ em đã quá mong muốn giữ anh bên cạnh mà quên rằng mỗi người đều có một con đường riêng.
Đạt chân thành nói:
– Anh mong em sẽ tìm được hạnh phúc của mình. Dù ở đâu, chúng ta vẫn là những người bạn đồng hương.
Liễu nhìn Đạt, đôi mắt thoáng buồn nhưng vẫn nở một nụ cười:
– Chúc anh và Xuân hạnh phúc. Mong rằng sau này, mỗi khi nhớ về Seoul, anh vẫn nhớ đến người bạn cũ này.
Đạt gật đầu. Anh hiểu tình cảm Liễu dành cho mình là chân thành, nhưng không thể đáp lại. Cuộc gặp gỡ khép lại trong sự cảm thông và tôn trọng lựa chọn của nhau.
Ngày trở về, chuyến bay đưa Đạt và Xuân rời Seoul trong ánh bình minh. Qua ô cửa máy bay, những tòa nhà cao tầng dần khuất xa. Xuân khẽ nắm tay Đạt:
– Anh có nhớ Seoul không?
– Có chứ! Nơi đó đã cho chúng ta kiến thức, kinh nghiệm và những năm tháng không thể nào quên.
– Còn quê hương?
Đạt mỉm cười:
– Quê hương là nơi anh muốn trở về, là nơi anh muốn sống và cống hiến bằng những gì mình đã học được.
Xuân tựa đầu vào vai anh. Ngoài kia, bầu trời rộng mở. Trong lòng hai người, một hành trình mới đang bắt đầu.
Ngày trở lại Cần Thơ, Đạt và Xuân xúc động khi bước qua cổng trường đại học thân quen. Những hàng cây vẫn xanh, những dãy giảng đường vẫn đó. Mọi thứ dường như không thay đổi, chỉ có họ đã trưởng thành hơn sau những năm tháng xa quê.
Được trở lại môi trường học thuật từng gắn bó, Đạt và Xuân bắt đầu công việc giảng dạy, nghiên cứu khoa học. Họ đem những kiến thức, kinh nghiệm tích lũy được ở nước ngoài truyền đạt cho sinh viên, đồng thời tham gia các công trình nghiên cứu với mong muốn đóng góp vào sự phát triển của quê hương, đất nước.
Công việc những ngày đầu không tránh khỏi khó khăn, nhưng cả hai luôn động viên, hỗ trợ nhau. Sau những giờ lên lớp và nghiên cứu, họ lại cùng đi trên những lối nhỏ trong khuôn viên trường, nơi từng lưu giữ biết bao kỷ niệm của thời sinh viên.
Thời gian trôi qua, tình yêu giữa Đạt và Xuân ngày càng sâu đậm. Những thử thách nơi đất khách, những phút giây phân vân trước các ngã rẽ cuộc đời và cả sự xuất hiện của Liễu đã giúp họ hiểu hơn giá trị của sự tin tưởng, lòng chung thủy và những ước mơ chung.
Một ngày mùa xuân, dưới tán phượng xanh trong khuôn viên trường, Đạt bất ngờ trao cho Xuân quyển lưu bút năm xưa.
– Em còn nhớ quyển lưu bút này không?
Xuân mỉm cười:
– Nhớ chứ! Hồi đó anh bảo có một điều bí mật trong này mà không cho em đọc.
Đạt mở trang cuối. Nét chữ ngày nào đã hơi phai màu, nhưng vẫn còn nguyên dòng tâm sự:
"Dù mai này đi đến phương trời nào, anh vẫn mong có một ngày cùng em trở về xây dựng quê hương. Bởi nơi ấy có mái trường, có những người thân yêu và có tình yêu của chúng ta."
Xuân đọc xong, đôi mắt long lanh:
– Hóa ra bí mật của anh là vậy!
Đạt nắm tay cô:
– Bây giờ anh đã thực hiện được lời hứa rồi. Chỉ còn một điều nữa anh muốn nói với em.
– Điều gì vậy anh?
– Em có đồng ý cùng anh đi hết quãng đường còn lại của cuộc đời không?
Xuân mỉm cười, khẽ gật đầu.
Mùa xuân năm ấy, Đạt và Xuân tổ chức đám cưới trong niềm hạnh phúc của gia đình, bạn bè và những người thân yêu. Dưới mái trường từng chứng kiến những ngày đầu họ gặp gỡ, một hành trình mới lại mở ra, tiếp nối câu chuyện tình yêu và ước mơ trở về quê hương của hai người.