Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo tích tụ quá mức trong tế bào gan, thường được xác định khi lượng mỡ chiếm trên 5% trọng lượng gan. Nếu không được kiểm soát, bệnh có thể tiến triển thành viêm gan, xơ hóa gan và làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Đáng chú ý, không chỉ người thừa cân hay thường xuyên uống rượu bia mới có nguy cơ mắc bệnh. Những người có cân nặng bình thường nhưng chế độ sinh hoạt thiếu lành mạnh cũng cần chú ý.
1. Uống nhiều rượu bia
Gan là cơ quan chính chuyển hóa cồn trong cơ thể. Khi uống rượu bia thường xuyên với lượng lớn, quá trình chuyển hóa có thể làm tăng tích tụ chất béo và gây tổn thương tế bào gan.
Nếu tiếp tục duy trì thói quen này, người uống nhiều rượu có nguy cơ tiến triển từ gan nhiễm mỡ đến viêm gan do rượu, xơ gan và các biến chứng khác.
2. Ăn quá nhiều thực phẩm giàu chất béo bão hòa
Thường xuyên ăn nhiều thịt mỡ, thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán có thể khiến khẩu phần chứa quá nhiều năng lượng và chất béo bão hòa.
Khi kết hợp với lối sống ít vận động, chế độ ăn này dễ dẫn đến tăng cân, rối loạn chuyển hóa và tích tụ mỡ trong gan.
Thay vào đó, nên ưu tiên rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, cá, các loại đậu và nguồn chất béo không bão hòa.
3. Giảm cân quá nhanh, ăn kiêng cực đoan
Nhiều người cho rằng càng nhịn ăn, giảm cân càng nhanh thì cơ thể càng khỏe mạnh. Tuy nhiên, đây là quan niệm không chính xác.
Việc ăn kiêng quá mức có thể khiến cơ thể thiếu năng lượng, protein và những dưỡng chất thiết yếu. Trong các trường hợp suy dinh dưỡng nghiêm trọng hoặc giảm cân quá nhanh, quá trình chuyển hóa chất béo ở gan có thể bị ảnh hưởng.
Đối với người thừa cân mắc gan nhiễm mỡ, giảm cân hợp lý thường mang lại lợi ích. Điều quan trọng là thực hiện từ từ, duy trì chế độ ăn cân đối và tránh các phương pháp ép cân cực đoan.
4. Uống nhiều nước ngọt, ăn quá nhiều đường
Nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo và các loại đồ uống chứa nhiều đường bổ sung có thể làm tăng tổng năng lượng nạp vào cơ thể.
Đặc biệt, việc tiêu thụ quá nhiều đường fructose bổ sung có liên quan đến quá trình tổng hợp chất béo tại gan, góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Nên hạn chế đồ uống có đường và ưu tiên ăn trái cây nguyên quả thay vì thường xuyên sử dụng nước ép nhiều đường.
5. Ít vận động, thường xuyên thiếu ngủ
Ngồi lâu, ít tập thể dục khiến cơ thể tiêu hao ít năng lượng, đồng thời có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa đường huyết và chuyển hóa chất béo.
Bên cạnh đó, thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến các rối loạn chuyển hóa, làm gia tăng những yếu tố nguy cơ của gan nhiễm mỡ.
Người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút vận động thể chất cường độ vừa mỗi tuần và cố gắng ngủ đủ 7–9 giờ mỗi đêm.
Gan nhiễm mỡ có thể diễn tiến âm thầm, cần chú ý điều gì?
Ở giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ thường không gây triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe, siêu âm bụng hoặc thực hiện các xét nghiệm liên quan đến chức năng gan.
Một số người có thể cảm thấy mệt mỏi, khó chịu hoặc tức nhẹ vùng bụng trên bên phải. Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu và không đủ để tự chẩn đoán bệnh.
Các triệu chứng như vàng da, vàng mắt hoặc nước tiểu sẫm màu cần được thăm khám sớm vì có thể liên quan đến những vấn đề gan mật nghiêm trọng khác.
Để giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ, nên duy trì cân nặng phù hợp, hạn chế rượu bia, ăn uống cân đối, vận động đều đặn và kiểm soát các bệnh lý như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu nếu có.
Đặc biệt, người có yếu tố nguy cơ không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi kiểm tra sức khỏe. Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương gan và đưa ra hướng can thiệp phù hợp.
